Distinction 15

<Vtrum alicui persone diuine conueniat mitti>

Hic considerandum est cum Spiritus Sanctus, etc. Hic queruntur quatuor. Primo, utrum alicui persone diuine conueniat mitti. Secundo, utrum persone Patris conueniat mitti. Tertio, utrum Filius mittat seipsum uel Spiritus Sanctus mittat Filium. Quarto, utrum sint duo modi missionis Filii.

Ad primum sic proceditur.

<1.> Videtur quod nulli persone diuine conueniat mitti. Nichil enim mittitur nisi ubi prius non est. Quelibet autem persona diuina est ubique. Ergo nulla persona diuina mittitur.

<2.> Preterea. Omne quod mittitur separatur a mittente. Set nulla persona diuina separatur ab alia. Ergo nulla persona mittitur.

<3.> Preterea. Persone diuine sunt superiores suppremis angelis. Set supremi angeli non mittuntur. Ergo multo1 magis uidetur quod persone diuine non mittantur.

<4.> Preterea. Si aliqua persona diuina mittitur, aut hoc uerbum mittitur est essentiale aut notionale. Set constat quod non est essentiale quia sic communicaret tribus personis, quod est falsum quia Pater nunquam mittitur. Set non est notionale quia nulla notio est communis Filio et Spiritui Sancto. Mitti autem est commune utrique. Cum ergo quicquid est in diuinis sit aut essentiale aut notionale, uidetur quod nulli persone conueniat mitti.

Contra est quod dicit Apostolus2: misit Deus Filium suum, etc. Et de Spiritu Sancto dicitur in Io.: cum autem uenerit Spiritus Paraclitus quem mittet Pater in nomine meo, etc.

Responsio. Dicendum quod uerba que dicimus de Deo sunt sumpta per similitudinem ab hiis que in humanis inueniuntur. Mitti ergo sumitur in diuinis per similitudinem quandam in missione humana. In humanis autem tunc proprie dicitur aliquis mitti quando procedit ex uoluntate mittentis et uadit ubi prius non fuit. Sic ergo in missione duo sunt, quia est ibi quedam processio missi a mittente, et quedam innouatio missi quantum ad locum. Que quidem duo possunt aliquo modo saluari in diuinis personis, non tamen sicut in nobis, quia in nobis primum, scilicet processio missi a mittente, inportat subiectionem potestatis; set in diuinis non est auctoritas potestatis seu subiectio set originis et principii. Item, innouatio in creaturis fit secundum quod aliqua de nouo sunt ubi prius non erant sinpliciter; set in diuinis3 est innouatio non quia sit ubi prius non erat sinpliciter, set in quantum de nouo tali modo ubi non erat eo modo. Et ideo quandocumque aliqua persona incipit esse nouo modo4 in aliquo, in quo prius non erat eo modo, tunc dicitur mitti; ita tamen quod illa tantum persona dicitur mitti que est ab alio. Cum ergo de ratione missionis sit quod procedit ab alio et quod de nouo sit in aliquo in quo prius eo modo non erat, maxime apparet quod Filius et Spiritus Sanctus mittuntur.

Ad primum ergo dicendum quod licet persona diuina sit ubique per presentiam, potentiam, et essentiam, tamen mittitur in quantum modo est aliquo modo in hoc uel in illo homine secundum quem modum non erat prius, scilicet uel per nouam conllationem gratie uel per augmentationem. Vnde non solum in noua datione set etiam in augmentatione gratie dicitur persona diuina mitti.

Ad secundum dicendum quod uerum est in istis inferioribus creaturis quod mittitur separatur a mittente diuisione essentie. Set in diuinis non separatur persona missa a mittente per essentiam set per originem et distinctionem personarum.

Ad tertium dicendum quod missio equiuoce sumitur in personis diuinis et in angelis, quia in missione angelorum est et subiectio missorum ad mittentem et missio secundum locum. In diuinis autem neutrum est istorum, ut dictum est. Et ideo non sequitur argumentum.

Ad quartum dicendum quod hoc uerbum mittitur est notionale, set tale notionale quod includit in se essentiale, quia omne quod est in diuinis5 significans effectum in creatura pertinet ad essentiam. Missio autem inportat duo: auctoritatem mittentis respectu missi, et sic est notionale; et effectum noue inhabitationis in creatura, et sic est essentiale.

<Vtrum persone Patris conueniat mitti>

Ad secundum sic proceditur.

<1.> Videtur quod persone Patris conueniat mitti. Pater enim et Filius et Spiritus Sanctus simul inhabitant hominem, Io. 14: si quis diligit me sermonem, etc. ad eum ueniemus, etc. Ergo si Filius et Spiritus Sanctus dicuntur mitti ex eo quod de nouo inhabitant hominem, uidetur quod et Pater eodem modo dici possit missus.

<2.> Preterea. Sicut Filio attribuitur sapientia et Spiritui Sancto amor, ita potentia et ratio principii Patri. Ergo si Filius et Spiritus Sanctus mittuntur ex hoc quod eorum6 apropriata de nouo conferuntur hominibus, scilicet sapientia et amor, uidetur quod Pater mittatur ex hoc quod eius apropriata scilicet potentia attribuitur alicui hominum.

<3.> Preterea. Pater potuit assumere carnem. Set Filius ex hoc dicitur missus quia carnem assumpsit. Ergo et Pater potuit mitti.

<4.> Preterea. Ex hoc Spiritus Sanctus dicitur missus quia de nouo donatur. Set Pater dat se. Ergo et Pater mittitur.

Contra. Missio inportat missum esse ab alio. Set Pater non est ab alio. Ergo non mittitur.

Responsio. Dicendum quod, sicut dictum est, duo sunt de ratione missionis: scilicet auctoritas alicuius respectu missi, et nouus modus inhabitationis. Vnde cum dico quod aliqua persona mittitur, nichil aliud est quam aliquam personam existentem ab alio nouo modo inhabitare creaturam. Quelibet autem copulatiua est falsa si altera partium sit falsa. Licet ergo conueniat Patri7 alterum istorum quod est de ratione missionis, scilicet nouo modo inhabitare creaturam; tamen alterum8 illorum, scilicet quod sit ab alio, nullo modo conuenit Patri; et ideo nullo modo Pater potest dici missus, et nullo modo mittitur.

Ad primum ergo dicendum quod uerum est quod inhabitat de nouo, et hoc pertinet ad alterum quod est de ratione missionis. Vnde quia alterum non conuenit Patri non potest dici missus.

Et per hoc patet solutio ad secundum et tertium.

Ad aliud dicendum quod licet Pater dicatur dare se, non tamen potest dici quod mittit se uel quod mittitur, quia mitti semper inportat auctoritatem. Datio uero non semper inportat auctoritatem, cum sit duplex datio: una que inportat potestatem dantis et auctoritatem in se datam, et hoc modo Pater non dat se; alia est datio amoris, et hac Pater dat se ad fruendum et amandum. Cum uero Pater dat Filium ibi inportatur auctoritas originis.

<Vtrum Filius mittat seipsum uel Spiritus Sanctus mittat seipsum uel Filium>

Ad tertium sic proceditur.

<1.> Videtur quod Filius non mittat seipsum, nec Spiritus Sanctus mittat seipsum, neque Spiritus Sanctus mittat Filium. Mitti enim aliquem ab aliquo est exire ab eo, sicut Filium mitti a Patre est exire a Patre. Set neque Filius exit a se neque Spiritus Sanctus nec etiam Filius a Spiritu Sancto. Ergo uidetur quod neque Filius a se mittatur neque Spiritus Sanctus neque Filius a Spiritu Sancto.

<2.> Preterea. Ambrosius dicit quod missio personarum diuinarum temporalis demonstrat missionem eternam. Ergo a quocumque aliqua persona diuina mittitur temporaliter, ab eo mittitur eternaliter. Set neque Filius neque Spiritus Sanctus eternaliter mittuntur a seipso, ergo nec temporaliter.

<3.> Preterea. Nullum notionale reflectitur supra seipsum; Pater enim non generat seipsum, et Filius non est genitus a seipso, nec Spiritus Sanctus procedens a seipso. Cumque ergo mittere sit uerbum notionale, uidetur quod nulla persona mittatur a seipsa.

Contra est quia eadem est operatio Patris et Filii et Spiritus Sancti. Set Pater mittit Filium et Spiritum Sanctum. Ergo et Filius mittit se et Spiritus Sanctus se.

Responsio. Dicendum quod circa hoc et sancti doctores et magistri diuersimode loquntur. Si enim adtendamus ad dicta sanctorum grecorum, sic secundum eos nulla dicitur mitti temporaliter nisi ab eo a quo mittitur eternaliter, et sic nulla persona mittitur a se secundum eos. Et si obiciatur eis quod Filius temporaliter mittitur a Spiritu Sancto, dicunt ipsi quod non mittitur a Spiritu Sancto nisi secundum quod homo, scilicet ad predicandum, sicut dicitur Ys. Vnde nullo modo concedunt quod Filius mittat se neque quod Spiritus Sanctus mittat se uel Filium. Et huic opinioni concordant quidam magistri, et dicunt quod si Augustinus uideatur dicere contrarium, scilicet quod Filius et Spiritus Sanctus mittant se, quod ipse rectractauit hoc non specialiter set in suo simili; sicut aliquando dixit quod Pater est sapiens sapientia genita et postmodum hoc rectractauit, rectractans in hoc omnia similia; unde in hoc dicunt eum retractasse istud.

Dicit autem Augustinus quod Filius et Spiritus Sanctus9 mittunt se, et uult quod licet nulla persona possit mitti nisi sit ab alia, tamen non est necesse quod semper mittatur ab ea a qua est set a quacumque. Vnde secundum hoc et Filius a se potest mitti et a10 Spiritu Sancto et Spiritus Sanctus a se similiter.

Sciendum tamen est quod utriusque opinionis ueritas in aliquo consistit, et secundum diuersum respectum saluari potest. Sicut enim dictum est, de ratione missionis duo sunt, scilicet origo unius ab alio et nouitas effectus; et sic semper in missione inportatur auctoritas. Huiusmodi autem auctoritas potest considerari in respectu utriusque istorum que sunt de ratione missionis, et hoc modo accipiebant primi. Vnde referendo auctoritatem ad utrumque, nullo modo potest dici quod aliqua persona mittatur a seipsa cum nulla persona sit a seipsa. Item, huiusmodi auctoritas potest referri ad alterum istorum, scilicet ad hoc quod est de nouo aliquem effectum facere in hoc uel illo homine. Et sic referendo auctoritatem mittentis non ad personam missam set ad id pro quo mittitur, dicitur aliqua persona in diuinis mitti a seipsa, et secundum hoc accipit Augustinus. Vnde secundum eum et Filius mittit se et Spiritus Sanctus mittit se et Filium. Et satis conuenienter hoc dicitur. Cum dicimus personam diuinam mitti, nichil aliud intelligimus quam personam diuinam existentem ab alio esse de nouo in creatura, id est facere aliquem nouum effectum in creatura. Vnde cum hunc effectum etiam Filius et Spiritus Sanctus faciant11 in creatura, conuenienter potest dici quantum ad hoc quod Filius mittit se et quod Spiritus Sanctus mittit se et Filium. Et sic patet ueritas utriusque opinionis secundum diuersum modum relationis auctoritatis, ut dictum est.

Et per hec patet solutio ad obiecta.

<Vtrum sit duo modi missionis Filii>

Ad quartum sic proceditur.

<1.> Videtur quod non sit duplex missio temporalis Filii scilicet uisibilis et inuisibilis. Missio enim12 inuisibilis est ad sanctificandam13 creaturam. Set ad hoc sufficit missio Spiritus Sancti. Ergo non est necessaria missio inuisibilis Filii.

<2.> Preterea. Si mittitur, constat non mittitur nisi per sapientiam et donum intellectus. Set hec uidemus habere multos peccatores et malos homines, scilicet sapientiam et donum intellectus. Ergo Filius mittitur inuisibiliter ad peccatores et malos homines, quod est inconueniens.

<3.> Preterea. Nos uidemus quod effectus Filii apparent non solum in hominibus set in aliis creaturis, quia omnis forma de nouo adueniens est effectus Filii qui est ars Patris et sapientia Patris. Ergo si per huiusmodi effectus de nouo productos dicatur mitti, uidetur quod etiam mittatur ad alias creaturas, quod est inconueniens.

Responsio. Dicendum est quod de necessitate est duplex missio Filii, scilicet uisibilis et inuisibilis. Constat enim quod Filius est persona existens ab alio. Ergo quandocumque continget Filium esse nouo modo in aliquo, totiens continget illum mitti. Set contingit eum esse in aliquo dupliciter. Cum enim sit triplex modus essendi Dei in creaturis: unus scilicet quo est in omnibus per presentiam, essentiam, et potentiam, et hic modus sit eternus et communis tribus personis; alii duo sint noui scilicet per habitantem gratiam et per unionem, et uterque conueniat Filio; manifestum est quod Filius dupliciter est in aliquo: et per unionem, et per inhabitantem gratiam. Item dicitur dupliciter missus: uisibiliter, quando carnem assumens uniuit sibi humanam naturam; inuisibiliter, quando cotidie de nouo per gratiam multis hominibus quos iustificat inhabitat. Et licet Pater nouo modo per habitantem gratiam sit in hoc uel in14 illo homine, tamen quia non est ab alio, non potest dici mitti neque missus.

Ad primum ergo dicendum quod licet ad sanctificandam animam sufficiat missio Spiritus Sancti que est a tota Trinitate; tamen exigitur ad hoc specialiter missio Filii, nam in mente nostra est ymago Trinitatis non solum quantum ad naturalia set etiam quantum ad gratuita; et ideo sicut affectus rectificatur per amorem qui est Spiritus Sanctus, ita oportet quod intellectus rectificetur per donum sapientie. Vnde ad hoc exigitur specialis missio Filii.

Ad secundum dicendum quod non quelibet congrue dicitur sapientia set sapida scientia, illa scilicet que est de Deo. Vnde sapientia proprie est congrue Dei spirans amorem. Vnde non in qualicumque sapientia mittitur Filius, set in illa sapientia que habet annexam caritatem; et hanc non habent mali homines et peccatores.

Ad tertium dicendum quod licet noue forme producte in omnibus rebus dicantur esse effectus Filii, tamen propter hoc non dicitur mitti ad omnes creaturas, quia secundum illos est nouo modo in ipsis, set omnes pertinent ad modum communem, qui est esse in rebus per15 essentiam, presentiam, et potentiam.