Distinction 16

<Vtrum Spiritus Sanctus mittatur uisibiliter

uel conueniat uisibiliter mitti>

Nunc autem de Spiritu Sancto, etc. Hic queruntur quatuor. Primo, utrum Spiritus Sanctus mittatur uisibiliter uel conueniat uisibiliter mitti. Secundo1, queritur ad quos missio uisibilis Spiritus Sancti fieri debuit. Tertio, utrum Spiritus Sanctus secundum missionem uisibilem sit minor Patre. Quarto, queritur utrum secundum diuinitatem Pater sit maior Filio et Filius non sit minor Patre, secundum quod dicit Ylarius.

Ad primum sic proceditur.

<1.> Videtur quod Spiritus Sanctus non mittatur uisibiliter nec conueniat ei uisibiliter mitti. Missio enim persone diuine est secundum quod ipsa persona diuina nouo modo est in creatura. Set Spiritus Sanctus non est in homine nisi uno modo, scilicet per inhabitantem2 gratiam, quod est inuisibiliter esse in homine. Ergo ex hoc quod de nouo est in creatura non dicitur uisibiliter missus. Non ergo mittitur Spiritus Sanctus uisibiliter.

<2.> Preterea. Si tu dicas quod Spiritus Sanctus mittitur uisibiliter quia representatur uisibiliter in creatura aliqua: quelibet autem creatura representat Spiritum Sanctum, ergo Spiritus Sanctus mittitur uisibiliter ad quamlibet creaturam. Hoc autem est falsum. Ergo non mittitur uisibiliter.

<3.> Preterea. Omnia que fuerunt in ueteri testamento sunt figure rerum spiritualium. Set per multa illorum figuratur Filius et per multa Spiritus Sanctus, sicut per lapidem Filius, per fontem aque uiue Spiritus Sanctus. Si ergo ex hoc Spiritus Sanctus mittitur uisibiliter quia in creaturis representatur, uidetur quod Filius et Spiritus Sanctus sint multotiens missi uisibiliter in ueteri testamento, quod est falsum. Non ergo Spiritus Sanctus mittitur uisibiliter.

<4.> Preterea. Etiam sacramenta noue legis sunt signa inuisibilis gratie Spiritus Sancti. Si ergo hec est uisibilis missio Spiritus Sancti, representatio scilicet inuisibilis gratie, uidetur quod in omnibus sacramentis sit uisibilis missio Spiritus Sancti, uel quod omnes res in quibus aliquo modo representatur gratia inuisibilis essent sacramenta.

<5.> Preterea. Si Spiritus Sanctus mittitur uisibiliter, uidetur quod debuit mitti per nobilissimas creaturas. Set hoc non uidemus quia per columbam et ignem et nubem. Ergo est inconueniens.

<6.> Preterea. Spiritum ueritatis non decet aliqua fictio. Set constat quod illa corpora in quibus apparuit et missus est Spiritus Sanctus statim disparuerunt. Ergo uidetur quod non debuit per ipsa mitti.

<7.> Preterea. Missiones uisibiles facte sunt per angelos. Ergo magis missio uisibilis debuit dici facta secundum angelos quam secundum personas diuinas.

Responsio. Dicendum quod missio diuina est ut percipiatur persona inhabitans in hoc uel in illo per gratiam. Habet autem homo duplicem uirtutem percipiendi: uirtutem intellectiuam qua percipit intelligibilia, et sensitiuam qua percipit sensibilia. Volens igitur Deus utroque modo homini satisfacere, utroque modo manifestauit homini diuinam personam3. Et ideo duas missiones diuinarum personarum inuenimus: unam scilicet inuisibilem que percipitur uirtute intellectiua, aliam uisibilem qua manifestatur sensui. Vnde non solum Spiritui Sancto conuenit mitti uisibiliter set et Filio, ut dictum est.

Ad primum ergo dicendum quod missio Spiritus Sancti temporalis non est nisi una. Set modi ipsius missionis sunt duo, ut scilicet mittatur uisibiliter et inuisibiliter.

Ad secundum dicendum quod representatio qua quelibet creatura representat Spiritum Sanctum non sufficit ad rationem uisibilis missionis, set necessarium est quod illa creatura representans Spiritum Sanctum ad hoc specialiter sit instituta, sicut columba.

Ad tertium dicendum quod ille figure non erant figure tantum set res quedam, et non ad hoc tantum ordinate, set ad hoc ordinate ex conuenienti. Vnde non dicitur per eas missus Spiritus Sanctus set potius figuratus.

Ad quartum dicendum quod per sacramenta significatur presentia diuine inhabitationis4 sicut in signis institutis non ad tempus set semper; et non sunt tantum signa set signa et cause quodammodo. Et ideo non signant gratiam ut iam habitam5 set ut per sacramenta inducendam. Ille autem species in quibus fit uisibilis missio sunt tantum signa presentis gratie. Vnde omnes ad quos uisibilis missio facta est gratiam habent; non autem omnes quibus sacramenta conferuntur gratiam sucscipiunt quia inpeditur eorum causalitas ex indispositione recipientium.

Ad quintum dicendum quod sicut dicit Dyonisius 5 cap. Cel. Ier., quod inferiores creature eo ipso quod magis distant a participatione diuinorum, conuenientius per ea aliqua diuina manifestantur, quia non potest ex hoc aliquis error prouenire propter manifestam distantiam a diuinis. Vnde et6 propter hoc Spiritus Sanctus non apparuit in nobilioribus creaturis, ne sinplices crederent ipsas creaturas propter earum nobilitatem esse ipsum Spiritum Sanctum; set apparuit in uilibus et in7 inferioribus creaturis ut non incidant aliqui in errorem credentes ipsas esse Spiritum Sanctum.

Ad sextum8 dicendum quod illa columba in qua descendit Spiritus Sanctus fuit uera columba et ignis uerus et nubes. Set fuerunt ad hoc tantum institute quo peracto conuerse sunt in materiam primam. Vnde non fuit ibi aliqua fictio.

<Ad quos missio uisibilis Spiritus Sancti fieri debet>

Ad secundum sic proceditur.

<1.> Videtur quod uisibilis missio debuit fieri ad patres ueteris testamenti, quia uisibilis missio fit per figuras aliquas in quibus representatur missio inuisibilis. Set tempus ueteris testamenti fuit tempus figurarum. Ergo uidetur quod missio uisibilis debuit fieri potius in ueteri testamento.

<2.> Preterea. In ueteri testamento leguntur multe apparitiones, sicut Abrae apparitio totius Trinitatis, cum tres uidit et unum adorauit. Ergo missio uisibilis facta est in ueteri testamento.

<3.> Preterea. Missio uisibilis Spiritus Sancti est signum inuisibilis gratie. Set omnes fideles accipiunt de plenitudine gratie Christi. Ergo uel debuit fieri missio ad omnes fideles uel ad nullum; non ergo solum illis qui fuerunt in primatiua ecclesia facta est.

<4.> Preterea. Missio uisibilis est ad ostendendum plenitudinem gratie9 inhabitantis. Set constat quod beata uirgo plenissimam gratiam habuit inter alias puras creaturas. Ergo ad eam specialiter fieri debuit missio uisibilis.

<5.> Econtrario uidetur quod non debuit fieri Christo. Missio enim uisibilis est signum inuisibilis missionis. Ad Christum autem nulla Spiritus Sancti10 missio inuisibilis est facta nisi forte in principio sue conceptionis. Nulla ergo debuit ad eum fieri postmodum uisibilis missio.

Responsio. Dicendum quod solutio huius questionis habetur ex dictis Apostoli, I Cor. xii, unicuique datur manifestatio Spiritus ad utilitatem. Et dico utilitatem non solum suam set aliorum. Hec autem manifestatio Spiritus non est nisi quedam experimentalis manifestatio Spiritus Sancti, que quidem fit propter utilitatem aliorum tantum, illorum in quos redundat plenitudo gratie, eorum in quibus manifestatur Spiritus Sanctus. Et ideo illis tantum fit huiusmodi manifestatio in quibus est habundans gratia ut scilicet per ipsos redundet in alios. Et hii sunt Christus et apostoli: Christus quidem ut auctor et gratie et redudantie huiusmodi, apostoli uero ut ministri. Redudantia autem huius gratie potest esse dupliciter, quia per modum doctrine et per modum communicationis, puta in sacramentis; et ideo ad utramque redudantiam insinuandam facta est uisibilis missio Spiritus Sancti et Christo et apostolis. Quia ad insinuandam redudantiam communicationis, facta est Christo uisibilis missio in specie columbe quod est animal fecundum. Ad insinuandam autem redudantiam per11 modum doctrine, facta est Christo uisibilis missio in transfiguratione, et ideo tunc specialiter dictum est ipsum audite. Ad insinuandam autem redudantiam per apostolos per modum communicationis in sacramentis, est eis datus Spiritus Sanctus in flatu uisibili, cum insuflauit Christus in eis et dixit accipite Spiritum Sanctum. Item ad insinuandam illam redudantiam que est per modum doctrine, descendit Spiritus Sanctus super apostolos in linguis igneis, uerbis ut essent proflui et caritate feruidi; unde et legitur quod repleti sunt omnes Spiritu Sancto et ceperunt loqui. Sic ergo apparet qualiter solum ad Christum et ad apostolos tantum facta est missio Spiritus Sancti uisibilis.

Ad primum ergo dicendum quod in ueteri testamento non fuit facta uisibilis missio, quia missio uisibilis est ad significandum habundantem gratiam in eum ad quem fit et redudantiam in alios. Status autem ueteris testamenti non erat huius habundantis gratie nec etiam erat in eo huius redudantia, set magis erat ibi redudantia carnalis propagationis. Et si dicatur quod erat tempus figurarum, dico quod figurarum gratie future non presentis. Visibilis autem missio erat representatio gratie iam habite.

Ad secundum dicendum quod licet apparitiones facte sint patribus ueteris testamenti, non tamen potest dici missio uisibilis, quia aliud est apparitio aliud missio uisibilis. Nam in apparitione non ostenditur persona diuina ut inhabitans set solum ut alloquens et instruens. In missione uero uisibili fit representatio persone diuine inhabitantis per gratiam.

Ad tertium dicendum quod ideo missio uisibilis non fit ad omnes fideles nec facta est, quia non fit ad manifestandum quocumquemodo gratiam inhabitantem, set habundantiam gratie iam habitam et redudantiam in alios, ut dictum est. Et ideo illis tantum facta est per quos debuit pullulare fides in omnibus gentibus, ad ostendendum quod per eos plantanda erat ecclesia.

Ad quartum dicendum quod ideo specialiter uisibilis missio ad beatam uirginem non est facta, quia licet haberet habundantiam gratie, tamen quia mulier erat non debebat per eam redundare in alios, neque per modum doctrine (secundum Apostolum: mulieri in ecclesia docere non permitto), neque per modum communicationis, puta in sacramentis, quia non licet mulieri sacramenta conferre.

Ad quintum dicendum quod missio uisibilis facta est ad Christum non ad representandam gratiam inuisibilem que de nouo ei conllata fuisset, set12 plenitudinem gratie ab instanti conceptionis habite et redudantiam ex eo iam esse.

<Vtrum Spiritus Sanctus secundum missionem uisibilem

sit minor Patre>

Ad tertium sic proceditur.

<1.> Videtur quod Spiritus Sanctus secundum missionem uisibilem sit minor Patre. Constat enim quod homo est dignior qualibet creatura uisibili. Set Filius apparens in carne humana dicitur minor Patre. Ergo multo magis Spiritus Sanctus est minor Patre qui apparuit in specie columbe.

<2.> Preterea. Spiritui Sancto actribuuntur proprietates specierum uisibilium; sic sedere, unde: sedit supra singulos13 Spiritus Sanctus; et descendere, unde dicitur: descendit Spiritus Sanctus sicut columba in ipsum. Si ergo Filius ex hoc dicitur minoratus quia habet proprietates humane nature, uidetur quod multo magis Spiritus Sanctus.

<3.> Preterea. Inhabitatio Dei in homine tripliciter fit: aut per essentiam, presentiam, et potentiam; aut per inhabitantem gratiam; aut per unionem in supposito. Set Spiritus Sanctus non dicitur uisibiliter mitti primo modo, quia hoc conuenit cuilibet persone; nec secundo, quia hoc est inuisibilis gratie; ergo tertio modo, set hoc modo Filius assumpsit humanam naturam. Cum ergo ex hoc Filius dicatur minoratus a Patre, uidetur quod et multo magis Spiritus Sanctus.

Responsio. Dicendum quod sicut in littera dicitur, Spiritus Sanctus non est in illis speciebus in quibus uisibiliter apparuit unitus in persona, sicut Filius uniuit sibi humanam naturam in supposito. Vnde ex hoc actribuuntur Filio que sunt hominis, et ex hoc dicitur minor Patre, in quantum scilicet est uerus homo, et idem suppositum est in quo diuina persona naturam humanam sibi uniuit. Spiritus autem Sanctus, quia non sit unitus illis speciebus in quibus uisibiliter apparuit, non dicitur propter hoc minor Patre; unde nec omnia que dicuntur de columba et de igne conueniunt Spiritui Sancto.

Et per hec patet solutio ad primum, quia Spiritus Sanctus non est unitus in una persona illis in quibus apparuit sicut Filius uniuit sibi humanam naturam.

Ad secundum dicendum quod ille proprietates actribuuntur modo methaphorico non uere. Filio autem actribuuntur omnia que humanam naturam consecuntur proprie propter ueritatem unionis.

Ad tertium dicendum quod Spiritus Sanctus non est in illis speciebus neque per unionem in supposito neque alio aliorum modorum, set est ibi sicut in signo ad hoc specialiter ordinato. Et ideo non sequitur conclusio.

<Vtrum secundum diuinitatem Pater sit maior Filio et Filius non sit minor Patre secundum quod dicit Ylarius>

Ad quartum sic proceditur.

<1.> Videtur quod Pater non sit maior Filio secundum diuinitatem sicut Ylarius dicit. Maioritas et minoritas adtenditur secundum14 magnitudinem. Magnitudo autem adtenditur secundum essentiam. Cum ergo eadem sit essentia Patris et Filii, uidetur quod secundum diuinitatem Pater non sit maior Filio, nec Filius minor Patre.

<2.> Preterea. Boetius dicit in libro De Trinitate quod qui ponit gradus in diuinis diuidit essentiam. Set dicere Patrem maiorem Filio secundum diuinitatem est diuidere essentiam. Set hoc est hereticum. Non est ergo Pater maior Filio secundum diuinitatem.

<3.> Preterea. Relatiua posita se ponunt, et perhenta se perimunt. Set magis et minus ponuntur relatiue. Ergo si Pater est maior secundum diuinitatem, quod dicit Ylarius, et Filius est minor, quod ipse non fatetur; non est ergo Pater maior Filio secundum diuinitatem.

Responsio. Dicendum quod huius quod Ylarius dicit, scilicet quod Pater est maior Filio secundum diuinitatem et Filius tamen non est minor Patre, quidam assignabant causam esse notiones. Ex hoc enim quod Pater habet tres notiones, que sunt innascibilitas, paternitas, et communis spiratio; Filius autem duas tantum, scilicet filiatio et communis spiratio: uolebant Patrem maiorem esse Filio etiam secundum diuinitatem. Set quia innascibilitati que est notio Patris non respondet aliqua notio in Filio, dicebant quod propter hoc Filius non est minor Patre. Set hec ratio nichil ualet quia secundum notiones et proprietates nullus est maior uel minor alio. Non enim per eas scimus quis quo maior sit set quis de quo est.

Vnde ad ueritatem huius sciendum est quod Pater et Filius possunt dupliciter15 comparari ut dans et recipiens. Potest autem comparatio dantis et recipientis dupliciter fieri, quia uel secundum ipsam dationem et receptionem, uel secundum id quod datur a dante et recipitur a recipiente. Si autem comparentur secundum id quod datur et recipitur, sic neque Pater est maior Filio neque Filius minor Patre. Nam illud quod datur et recipitur est essentia diuina quam Pater totam dat et Filius totam recipit. Si autem comparentur secundum rationem dationis et receptionis, sic cum dare inportet quandam auctoritatem respectu recipientis, Pater ratione huius auctoritatis et dignitatis dicitur maior Filio. Set quia Filius totum recipit quod habet Pater, ideo non dicitur minor Patre secundum diuinitatem. Vnde secundum hoc, li maior non ponitur relatiue in Patre quia tunc sequeretur minoritas in Filio, set ponitur absolute in Patre et inportat solum dignitatem quandam respectu Filii, scilicet secundum quod ipse est dans Filio totam naturam suam. Et ideo secundum hoc Ylarius dicit Patrem maiorem Filio secundum diuinitatem; nec tamen fatetur Filium minorem Patre.

Solutio ad obiecta patet per hec que dicta sunt. Non enim Pater est maior Filio quantum ad essentiam sicut prima ratio procedebat et secunda. Nec li maior ponitur relatiue sicut tertia ratio procedebat set absolute, ut dictum est.