Distinction 4

<Vtrum hec sit uera, Deus genuit Deum>

Hic oritur questio, etc. Hic queruntur quatuor. Primo, utrum hec sit uera, Deus genuit Deum. Secundo, utrum hec sit uera, Deus est Trinitas. Tertio, utrum hec sit uera, Deus genuit se uel alium Deum. Quarto, utrum hec sit uera, genuit Deum qui est Deus Pater uel qui non est Deus Pater.

Ad primum sic proceditur.

<1.> Videtur quod hec scilicet Deus genuit Deum sit falsa, quia hoc nomen Deus significat essentiam, et hoc uerbum generat notionale et distinctiuum. Cum enim essentia non distinguatur, uidetur quod non sit uera hec scilicet Deus genuit Deum.

<2.> Preterea. Predicata magis trahuntur ad subiecta quam econuerso. Vnde dicit Boetius in libro De Trinitate, talia sunt predicata qualia subiecta permiserint. Ergo cum dicitur Deus genuit Deum, li Deus non potest trahi per uerbum notionale in predicato positum ad standum pro persona.

<3.> Preterea. Termini in predicato positi tenentur formaliter. Set cum dico Deus genuit Deum, li Deum ponitur in predicato; ergo tenetur formaliter; ergo stat pro essentia. Set essentia non generatur. Est igitur falsa Deus genuit Deum.

<4.> Preterea. Cum dicitur Deus est unus, li Deus stat pro essentia. Si igitur cum dicitur Deus generat Deum, li Deus stat pro persona, tenebit equiuoce quod non uidetur; non igitur uera.

Contra est quod in simbolo dicitur, Deum de Deo genitum.

Responsio. Dicendum quod ab omnibus conceditur ueram esse hanc scilicet Deus genuit Deum. Set circa ueritatem huius, diuersi diuersimode opiniantur. Quidam enim, attendentes in Deo idem esse essentiam et suppositum, dicunt1 quod hoc nomen Deus de natura sua et significat essentiam et supponit pro essentia; set tamen ex aliquo notionali adiuncto trahitur ad supponendum2 pro persona, et siue illud notionale sit uerbum siue participium. Et ideo dicunt quod hec Deus genuit Deum est uera, quia licet hoc nomen Deus significet essentiam, tamen per hoc uerbum generat trahitur ad supponendum3 pro persona.

Alii autem, attendentes4 quod in huiusmodi significationibus non minus debet attendi modus significandi quam natura rei, dicunt et melius quod hoc nomen Deus de natura sua significat essentiam; tamen ex modo significandi supponit pro persona, sicut hoc nomen homo de natura sua significat hominem sinpliciter, et ex modo significandi potest poni ad supponendum5 pro quolibet homine singulari ut pro habente humanitatem. Et ideo dicunt ex modo significandi hec est uera scilicet Deus genuit Deum, id est habentem diuinitatem, cum ex modo significandi hoc nomen Deus supponit pro persona tamen indistincte, quia aliquando supponit unam sicut cum dicitur Deus generat, aliquando plures sicut cum dicitur Deus est Trinitas.

Ad primum ergo dicendum quod licet hoc nomen Deus de natura sua significet essentiam, tamen ex modo significandi supponit personam, ut dictum est.

Ad secundum dicendum quod li Deus non trahitur a notionali adiuncto ad standum pro persona, set hoc ex se habet6 ex modo significandi, scilicet quod supponat pro persona habente diuinitatem.

Ad tertium dicendum quod intelligendum est quod termini in predicato positi tenentur formaliter quando ponuntur7 in recto, non autem quando in obliquo. Et cum li Deum ponatur in obliquo, non est necessarium quod teneatur formaliter.

Ad quartum dicendum quod equiuocatio prouenit ex diuersa significatione alicuius nominis, non ex diuersa suppositione. Et ideo8 hoc nomen Deus quod ex natura sua significat essentiam et ex modo significandi supponit personam unam uel plures, ut dictum est, non tenet equiuoce.

<Vtrum hec sit uera, Deus est Trinitas9>

Queritur utrum hec sit10 uera, Deus est Trinitas uel Deus est tres persone11.

<1.> Et uidetur quod non. Damascenus enim dicit quod hoc nomen Deus est commune tribus personis, scilicet Patri, Filio et Spiritui Sancto, sicut hoc nomen homo est commune Abrae, Ysaac et Iacob, etc.

Responsio. Dicendum quod oppinio poretani fuit quod hec locutio, scilicet Deus est Trinitas siue Deus est tres persone, sit falsa. Et hoc dicebat propter rationes inductas, et etiam quia loquebatur de hoc nomine Deus sicut de hoc nomine homo. Vnde dicebat quod sicut hec falsa est homo est omnis homo uel homo est tres persone, ita etiam hec esset falsa Deus est Trinitas et Deus est tres persone. Set hoc non est uerum, quia aliter est in hoc nomine homo et aliter est in hoc nomine Deus. Nam in hoc nomine homo forma significata per ipsum nomen non est una numero, alia est enim humanitas in hoc et in illo homine; forma uero significata per hoc nomen Deus est una numero, scilicet diuinitas, que est una numero in tribus personis. Item, in homine non est idem suppositum re cum forma significata, quia aliud est in homine quo est et quod est; in Deo uero forma significata et suppositum idem re sunt, quia idem est in Deo essentia et quod est; et ideo ex natura rei hoc nomen Deus supponit pro essentia. Vnde cum essentia sit communis tribus personis, possumus dicere quod Deus est Trinitas et quod Deus est Pater et Filius et Spiritus Sanctus, et quod Deus est tres persone, secundum aliam lecturam fratris Thome.

Ad primum dicendum quod non est simile -- quantum ad aliquid est simile -- quia in Deo est eadem numero diuinitas in tribus personis, et Deus est sua essentia; in hominibus uero non est eadem numero humanitas, nec homo est sua humanitas.

<Vtrum hec sit uera, Deus genuit se uel alium Deum>

Ad aliud sic proceditur.

<1.> Videtur quod sit uera hec, Deus genuit se uel alium Deum. Idem enim et diuersum diuidunt ens. Set se est relatiuum ydemptitatis; aliud12 uero est relatiuum diuersitatis. Ergo oportet quod si Deus genuit Deum13, quod genuit se uel alium Deum.

<2.> Preterea. Hec est uera, Deus genuit se, quia generare in diuinis idem est quod dicere. Set Deus dicit se. Ergo Deus genuit se.

<3.> Preterea. Augustinus dicit quod Deus genuit se alterum; ergo genuit alium14 Deum.

Responsio. Dicendum est quod cum loquimur de illa sancta Trinitate, sic debemus loqui ne deroget unitati essentie et pluralitati personarum. Si ergo dicatur quod Deus genuit alium Deum: cum hoc nomen aliud sit adiectiuum diuersitatis penes rem suam, que est alietas siue diuersitas circa terminum suum, scilicet hoc nomen Deus quod significat ex natura sua essentiam; et sic derogabit15 unitati essentie. Licet aliqui dicant quod si le alium tenetur substantiue, tunc loqutio est uera et est constructio appositiua, ut dicatur Deus genuit alium qui est Deus; set quia hoc est extortum nimis, nec adiectiuum in masculino genere substantiuatur, ideo dicendum est quod est falsa.

Si uero dicatur quod Deus genuit se: cum le se sit relatiuum ydemptitatis et reciprocum et supponat pro persona, refert idem suppositum ut scilicet sit idem generans et genitum, quasi dicatur quod Deus Pater genuit se Deum Patrem, quod derogat pluralitati personarum. Et ideo sicut est falsa illa que derogat sinplicitati et unitati essentie, eodem modo et ista falsa est que derogat pluralitati personarum.

Ad primum ergo dicendum est quod idem et diuersum diuidunt ens, set hoc quod dico se ponit ydemptitatem non solum quantum ad naturam set quantum ad personam. Alium autem ponit diuersitatem in natura, et ideo cum generans et genitus in diuinis non sit idem in persona nec alius in natura, neutrum est concedendum.

Ad secundum dicendum quod non sequitur quod Deus dicit se, ergo genuit se; quia hoc uerbum generat ad unam rem tantum terminatur, scilicet ad rem genitam; hoc autem uerbum dicit ad duo terminatur, scilicet ad rem dictam et ad ipsum uerbum. Et ideo cum dico Deus dicit se, potest terminari ad rem dictam, scilicet ad ipsam conceptionem intellectus sui, et sic non dicit se, quia hoc modo generat Filium suum uel ad ipsum uerbum, et sic dicit se, id est exprimit se siue manifestat.

Ad tertium dicendum quod le se cum sit relatiuum ydemptitatis, proprie loquendo non refert nisi idem suppositum, et hoc modo non potest dici quod Deus genuit se. Nec hoc etiam intelligit Augustinus; inproprie uero refert naturam communem, sicut cum dicitur quod mulier que peccauit, ipsa saluauit, id est mulier que est eiusdem nature cum illa, saluauit. Et hoc modo intelligit Augustinus Deus genuit se, id est, Filium qui est eiusdem nature cum Patre. Set quia huiusmodi expositiones sunt nimis extorte, non sunt nimis extendendum.

<Vtrum hec sit uera genuit Deum qui est Deus Pater

uel qui non est Deus Pater>

This article is announced in the division of distinction four but is not to be found.

Loca parallela: Super I Sent. 4.1.3.ad 4m; ST I.39.4.ad 5m

This is the issue of Sent. I.4.1.n. 2 (1.78). Although Thomas deals with it at least twice in the context of objections (Super I Sent. 4.1.3.ad 4m; ST I.39.4.ad 4m), he never gives it an article of its own.